rokosz

Dr hab. Tomasz Rokosz – polonista, kulturoznawca, muzyk. Adiunkt w Pracownii Kultury Podlasia i Badań Regionalnych Zakładu Komparatystyki Literackiej, Lingwistycznej i Kulturowej w Instytucie Filololgii Polskiej i Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach Jest absolwentem polonistyki na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Doktoryzował się na UMCS w 2005 r. (promotorem rozprawy doktorskiej był prof. dr hab. Jerzy Bartmiński). Absolwent Podyplomowych Studiów Etnomuzykologicznych na Uniwersytecie Warszawskim. Stypendysta Ośrodka Badań nad Tradycją Antyczną Uniwersytetu Warszawskiego. Członek Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego oraz IOV (International Organization of Folk Art). Jest autorem monografii Od folkloru do folku. Metamorfozy pieśni tradycyjnych we współczesnej kulturze, tomu materiałów terenowych Studium harmonii polskiej. Materiały źródłowe oraz kilkudziesięciu artykułów naukowych i recenzji. Drukował m. in. w „Literaturze Ludowej”, „Czasie Kultury”, „Akcencie”, „Kresach”, „Twórczości Ludowej”, „Obyczajach” i wielu tomach zbiorowych.

 

Od kilkunastu lat prowadzi terenowe badania etnolingwistyczne, etnomuzykologiczne i kulturoznawcze, między innymi w Polsce, na Białorusi i Ukrainie, w Bułgarii.

 

Jest czynnym muzykiem – nagrał wspólnie z kolegami dwie płyty (brał udział w kilku innych sesjach i tzw. „wydawnictwach składankowych”). Płyta pt. Się Gra (Wydawnictwo MTJ, 1999, nr katalogowy 10100), zarejestrowana w Studiu im. Agnieszki Osieckiej w Warszawie uzyskała najwyższe wyróżnienie w rozpatrywanej kategorii - Folkowy Fonogram Roku 2000. Uczestniczył w wielu koncertach w kraju i za granicą (przykładem jest udział w Festiwalu Europejskiej Unii Radiowej w Słowenii - jako reprezentant II Programu Polskiego Radia). Brał udział jako aktor i muzyk w spektaklach teatralnych, reżyserował monodramy, komponuje, jest autorem kilkudziesięciu autorskich piosenek.

 

Zainteresowania naukowe: przetworzenia i modyfikacje tradycyjnego folkloru, badania komparatystyczne na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim, badania nad wierszowanymi gatunkami folkloru i obrzędowością doroczną, ludowa muzyka wokalna i instrumentalna, problemy współczesnej kultury.

 

Zainteresowania pozanaukowe: górskie wyprawy, fotografia, astronomia.

 

 


Wykaz opublikowanych prac naukowych

 

 

 

A) Książki autorskie i współautorskie

 

 

1. Obrzęd sobótkowy. Tradycja i jej transformacje (studium etnokulturowe), „Archiwum Etnograficzne”, t. 59, Wrocław–Siedlce 2016, ss. 632.

 

2. Od folkloru do folku. Metamorfozy pieśni tradycyjnych we współczesnej kulturze, Siedlce 2009, ss. 386.

 

3. Studium harmonii polskiej. Materiały źródłowe, Lublin 2007 – materiały terenowe (skrypt), ss. 96. (współautor Dorota Samociuk).

 

 

B) Książki zbiorowe pod redakcją lub współredakcją

 

 

1. Dialog i konfrontacja w tekstach kultury polskiej, (red. wspólnie ze Sławojem Szynkiewiczem i Beatą Walęciuk-Dejneką), Siedlce 2011, ss. 373.

2. Panslawizm – wczoraj, dziś, jutro, (red. wspólnie z Zofią Chyrą-Rolicz), Siedlce 2016, ss. 294.

 

 

C) Artykuły naukowe

 

 

 

 

2001

 

1. Polskie pieśni tradycyjne we współczesnym obiegu artystycznym, „Czas Kultury”, nr 5 i 6/ 2001, s. 28–31.

 

2002

 

2. Wielowymiarowość polskich pieśni tradycyjnych, [w:] Filozofia a filologia. Wyjaśnianie – rozumienie – współczucie, red. J. Mizińska, M. Walczak, Sz. Wróbel, Poznań–Kalisz 2002, s. 155–170.

 

2003

 

3. Wyprawa do wnętrza kamienia. Znaczenie pieśni tradycyjnych w działaniach Ośrodka Praktyk Teatralnych „Gardzienice”, „Literatura Ludowa” 2003, nr 2, s. 3–19.

 

2004

 

4. Oblicza folkloryzmu we współczesnej kulturze – prolegomena, „Literatura Ludowa” 2004 nr 1, s. 21–41.

 

2005

 

5. Kolędy we współczesnym obiegu kulturowym [w:] Folklor w badaniach współczesnych, red. A. Mianecki, A. Osińska, L. Podziewska, Toruń 2005, s. 43–55.

6. W świecie dziecięcych zabaw. Analiza wybranych gatunków dziecięcego folkloru, „Twórczość Ludowa” 2005, nr 1-4, s. 36–42.

 

2006

 

7. Kolędy i szczodrywki nad Bugiem – dwukulturowość pogranicza polsko–ukraińskiego [w:] Spotkania polsko-ukraińskie. Język – Kultura – Literatura, red. Halina Pelcowa, Chełm 2006, s. 57–74.

 

2007

 

8. Podwójne życie tekstów folkloru na pograniczu polsko-ukraińskim (wspólnie z prof. dr. hab. Jerzym Bartmińskim), [w:] Bruno Schulz a kultura pogranicza, red. Wiera Meniok, Drohobycz 2007 [pozycja dwujęzyczna], s. 267–285.

9. Podwójne życie tekstów folkloru na pograniczu polsko-ukraińskim (wspólnie z prof. dr. hab. Jerzym Bartmińskim ), „Akcent” 2007, nr 1, s. 41–50.

10. Tradycyjne pieśni wschodniosłowiańskie we współczesnej polskiej kulturze [w:] Pogranicze: Obsesje – Projekcje – Projekty, red. M. Bednarczuk, B. Kucharska, Chełm 2007, s. 377–386.

 

2008

 

11. Wybrane obrzędy i zwyczaje doroczne z obszaru wschodniego pogranicza Polski [w:] Pamięć i miejsce. Doświadczenie przeszłości na pograniczu, red. Dominika Staszczyk, Anna Szymańska, Chełm 2008, s. 123–136.

 

2009

 

12. Emocje w rozmowach ze zmarłymi – uwagi o tradycyjnych lamentach pogrzebowych [w:] Rejestr emocjonalny języka, red. Krystyna Wojtczuk, Violetta Machnicka, Siedlce 2009, s. 175–187.

13. Folk jako tradycja wirtualna [w:] Folklor w dobie Internetu, red. Gabriela Gańcarczyk, Piotr Grochowski, Toruń 2009, s. 87–99.

14. Powrót do Lascaux? Oko w kulturze tradycyjnej i współczesnej, [w:] Symbolika oka w literaturze i sztuce. Od religii do popkultury, red. Andrzej Borkowski, Ewa Borkowska, Jolanta Sawicka-Jurek, Siedlce 2009, s. 11–26.

15. Odnawianie tradycji, nowa tradycja czy tradycja wymyślona?, [w:] Tradycja dla współczesności. Ciągłość i zmiana, t. 2 Tradycja w tekstach kultury, red. Jan Adamowski, Józef Styk, Lublin 2009, s. 180–190.

16. Chodzenie po racyjkach. Materiały etnolingwistyczne z Trzcińca [w:] Tam na Podlasiu II Tradycje podlaskiej obrzędowości, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin 2009, s.142–150.

17. „Idź na bory, na lasy, na suche korzenie” – uwagi o współczesnych zamówieniach znachorskich i ludowej medycynie z okolic Chełma, [w:] Chełm nieznany. Ludzie – miejsca – wydarzenia, red. Małgorzata Karwatowska, Chełm 2009, s. 179–190.

18. Świat tradycji zachowany w pieśni. Repertuar zespołu śpiewaczego z Rudzienka [wstęp naukowy do książki] [w:] Pieśni Marianny Rokickiej i zespołu z Rudzienka, red. Wanda Księżopolska, Siedlce-Lublin 2009, s. 16–22.

19. Współczesne ludowe sposoby rozpoznawania i leczenia wybranych chorób we wschodniej Polsce [w:] Wokół choroby, medycyny i praktyk leczniczych. Teorie – konteksty – interpretacje, red. Katarzyna Łeńska-Bąk, Magdalena Sztandara, Opole 2009, s. 215–226.

20. Od folkloru do folku – nazwy zespołów, „Gadki z Chatki” 2009, nr 6, s. 6-9.

 

2010

 

21. Pojęcie „cisza” i „milczenie” w ujęciu kognitywnym – prolegomena [w:] Cisza i milczenie. Społeczno-kulturowe mechanizmy kreowania emocji, red. Bożena Płonka-Syroka, Kaja Marchew, Wrocław 2010, s. 17–32.

22. Współczesne polskie sobótki – przemiany obrzędu, [w:] Przeobrażenia w kulturze i edukacji na przełomie XX i XXI wieku, red. M. Karwatowska, A. Siwiec, Chełm-Lublin 2010, s. 93–105.

 

2011

 

23. Folklor dziecięcy wyliczanki, przezywanki, piosenki dla dzieci (wspólnie z Ewą Pacławską) [w:] Lubelskie, t 4, cz. III Pieśni i teksty sytuacyjne, red. Jerzy Bartmiński (seria Polska pieśń i muzyka ludowa, redakcja całości Ludwik Bielawski), Lublin 2011, s.61-86.

24. Współczesne formy kontynuacji polskich tradycji wokalnych (na przykładzie działalności Fundacji „Muzyka Kresów”), [w:] Tradycja w kontekstach kulturowych, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin 2011, s. 269-283.

25. Pamięć o sobótkach w Woli Osowińskiej (z przekazów Krystyny Misiak) [w:] Tam na Podlasiu III Wierzenia i religijność, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin 2011, s. 189–196.

26. Radykalni rekonstruktorzy tradycji kontra wykonawcy folk, [w:] Dialog i konfrontacja w tekstach kultury polskiej, red. Sławoj Szynkiewicz, Beata Walęciuk-Dejneka, Tomasz Rokosz, Siedlce 2011, s. 107–122.

27. Droga i ruch w obrzędzie sobótkowym – prolegomena, [w:] Droga w języku i kulturze. Analizy antropologiczne, red. J. Adamowski, K. Smyk, UMCS, Lublin 2011, s. 149–163

28. O tych, którzy znaleźli kwiat paproci – studium rozkoszy nocy świętojańskiej, [w:] O rozkoszach wszelakich… Od przyjemności do ekstazy w kontekstach kultury, red. Katarzyna Łeńska-Bąk, Magdalena Sztandara, Opole 2011, s. 265–275.

29. Dziecko – twórca, bohater czy odbiorca? Analiza wybranych gatunków polskiego folkloru, redakcja naukowa Grzegorz Leszczyński, redakcja tomu Hanna Gawrońska, Poznań 2011, s. 91–107.

30. Palinocki z Wąsosza w przekazach Jadwigi Solińskiej, [w:] Studia Gwaroznawcze. Pogranicze w języku i kulturze, tom 1, Red. Barbara Falińska, Halina Karaś, Łomża 2011, 181–194.

 

2012

 

31. Carols and Szczodryvkas upon the Bug River – Biculturalism of the Polish-Ukrainian Borderland, [w:] Etnos i sakralna geografia, “Annual of Ongal Association”, Vol. 10, Year VII, 2011, red. Sofia 2012, s. 275–283.

32. Podróż do… zapomnianych cieni. Teatr „Studio Aktorskie” w Puławach w: „Teka Puławska”, rocznik 2012, wyd. Tow. Przyjaciół Puław, s. 87–98.

 

2013

 

33. Między Mazowszem a Podlasiem. Działalność Pracowni Badań Regionalnych i Kultury Podlasia, [w:] Życie literackie i kulturalne Siedlec. Tradycja i współczesność, red. Klaudia Jastrzębska, przy udziale Jolanty Sawickiej-Jurek i Ewy Borkowskiej, posłowie Andrzej Borkowski, Siedlce 2013, s. 97–106.

34. Muzyczność i formy muzyczne w działaniach „OPT Gardzienice”, [w:] Muzyczność w dramacie i teatrze, red. Elżbieta Rzewuska, Jarosław Cymerman, Lublin 2013, s. 269–281.

35. Wybrane formy obrzędowości w perspektywie tworzenia listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego, [w:] Niematerialne dziedzictwo kulturowe. Identyfikacja – dokumentacja – ochrona. Interpretacja – pojęcia – poglądy, red. Krzysztof Braun, Warszawa–Węgorzewo 2013, s. 329–342.

36. Na Iwana, na Kupała – o współczesnym i tradycyjnym świętowaniu letniego przesilenia w okolicach Bielska Podlaskiego, „Conversatoria Linguistica” 2013, nr 7, s. 77–100.

 

2014

 

37. Harmonia trzyrzędowa w polskiej kulturze – wykonawcy, specyfika przekazu i transmisji tradycyjnej muzyki, [w:] Mistrz-Uczeń. Rozważania z perspektywy psychologii muzyki, Kwiatkowska, G., Posłuszna, J. (red.), Kraków 2014, s. 131–146.

38. Pieśń i obrzęd – próba analizy lubelskich sobótek, w: Lubelska pieśń ludowa na tle porównawczym, red. Jerzy Bartmiński, Beata Maksymiuk-Pacek. Lublin 2014, s. 97–123.

 

 

D) Recenzje, relacje, artykuły popularnonaukowe

 

 

1. Źródła biją o krok, „Kresy” 1999 nr 1, s. 278–279.

2. Pieśń ujdzie cało, „Kresy” 2000 nr 4, s. 273–276.

3. Wierszalin – reportaż o świata końcu i początku [recenzja], „Akcent” 2001 nr 1–2, s. 165–168.

4. Jawornickie wspomnienia, „Gadki z Chatki” 2001 nr 1, s. 20–21.

5. Kosmos Gardzienic, czyli trzy małe klucze do wielkiej tajemnicy, „Obyczaje”, 2001 nr 6, s. 28–31.

6. Na współczesnych gościńcach kultury ludowej, „Twórczość Ludowa” 2002, nr 4, s. 34–35.

7. Podlaskie obrzędy rodzinne w Woli Osowińskiej, „Twórczość Ludowa” 2007, nr 3–4, s. 64–65.

8. Między realizmem a cudownością – traktat o pieśniach nowiniarskich, „Gadki z Chatki” 2011, nr 1–2, s. 38–39. [recenzja książki: Piotr Grochowski, Straszna zbrodnia rodzonej matki, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010, ss. 421].

9. Najstarszy zawód świata: Piotr Grochowski, „Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach” [recenzja książki Piotra Grochowskiego] „Etnolingwistyka” nr 22, 2010, s. 241–245.

10. Między folklorem a folkiem konstruktywnie o konstruktywistycznej książce Marty Trębaczewskiej [recenzja], „Gadki z Chatki” 2012, nr 3, s. 44–46.

11. Tajemnica nocy świętojańskiej, „Kuryer Uniwersytecki”, 71 (2/2015), s. 14–15.

 

E) Dyskografia (najważniejsze pozycje)

 

(wspólnie z członkami zespołów: Los Tocadores, Się Gra, Kapela Łem)

 

1. Los Tocadores, La Senda Nueva, Music Art, 1992.

2. Się Gra, Się Gra, Wydawnictwo MTJ, 1999, nr katalogowy 10100 (Folkowy Fonogram Roku 2000).